Ik glimlachte in mezelf. Wij Maastrichtenaren weten als geen ander hoe we van het leven moeten genieten, in ons eigen, rustige tempo. Onze stad voelt altijd een beetje als het buitenland in eigen land: bourgondisch, historisch en warm. Maar terwijl ik daar stond en over het water keek, moest ik denken aan een reis die ik onlangs had gemaakt. Een reis kriskras door de rest van het land, waarbij ik telkens door mijn eigen, Maastrichtse bril naar die andere werelden had gekeken. Want pas als je de rest ziet, begrijp je hoe uniek je eigen thuisbasis eigenlijk is.

Mijn reis begon in het hoge, nuchtere Noorden, in Groningen. Het was een cultuurshock voor een Limburger. Waar wij houden van een rustig gesprek met een goed glas wijn, leek Groningen wel aangedreven te worden door een onuitputtelijke, jonge batterij. Ik herinner me nog hoe ik over de Grote Markt liep, overspoeld door een rinkelende zee van fietsen. Geen auto te bekennen, alleen maar studenten. Ik keek omhoog naar de indrukwekkende ‘…je weet wel…’ en voelde de eeuwenoude historie van de stad, maar de energie die erdoorheen stroomde was hypermodern. Wat me als Maastrichtenaar direct opviel, was de absolute vrijheid. Toen de avond viel en ik dacht dat de terrassen wel langzaam leeg zouden stromen, begon het daar pas. Kroegen zonder sluitingstijd, waar professoren en studenten zij aan zij stonden. Het had een heerlijke, rauwe nuchterheid. “Doe maar gewoon,” leken de Groningers te zeggen. Een prachtig eiland van energie, maar voor mij net een tikje te onstuimig om te blijven.

Vanuit de drukte van de noordelijke studentenstad zocht ik de ultieme rust op: de Waddeneilanden. Zodra de veerboot aanmeerde en ik voet op het eiland zette, voelde ik een heel ander soort tijd over me heen vallen. ‘Eilandtijd’. Wij Maastrichtenaren denken dat we weten wat onthaasten is, maar op de eilanden is het de natuur die de klok gelijkzet. Ik wandelde over die immense, lege zandvlaktes waar de wind vrij spel had en het helmgras zachtjes ritselde. Het meest fascinerende vond ik het wad zelf. Wanneer het water zich terugtrok, kwam er een mysterieuze bodem tevoorschijn vol leven. Ik zag zeehonden zonnen op de zandbanken in de verte en ademde de zilte zeelucht in. ’s Nachts was het er zó donker dat de Melkweg als een heldere strook aan de hemel fonkelde, alleen begeleid door het ritmische licht van een eenzame vuurtoren. Het was adembenemend mooi, die weidse stilte. Maar als man van het Zuiden miste ik na een paar dagen toch de gezelligheid, de intieme straatjes en het geroezemoes van mensen om me heen.

Dus zakte ik af naar het westen, naar de politieke hoofdstad: Den Haag. Een stad die, net als Maastricht, een enorme internationale allure heeft, maar op een heel andere manier. Ik wandelde langs het Binnenhof en de statige ambassades aan de brede lanen. Hier regeerde de diplomatie en de formele grandeur. Je voelde de macht in de lucht hangen. Maar wat me verraste, was dat Den Haag ook een heel ander, volks gezicht heeft. Buiten de regeringsgebouwen hoorde ik het sappige, Haagse accent en proefde ik een rauwe, nuchtere humor. En het mooiste? Binnen een kwartiertje stond ik met mijn voeten in het zand van Scheveningen, kijkend naar de surfers in de golven. Een stad met twee gezichten: koninklijk én volks, politiek én ontspannen. Het deed me een beetje denken aan onze eigen chique cultuur, maar dan met de woeste Noordzee als achtertuin.

Nog indrukwekkender werd het toen ik doorreisde naar Amsterdam. Als Maastrichtenaar ben je gewend aan historische panden, maar de schaal van de hoofdstad is overweldigend. Een georganiseerde chaos van rinkelende trams en voorbijzoevende fietsers die met een vinger aan het stuur de smalste bruggetjes trotseren. De iconische grachtenpanden leunden zachtjes tegen elkaar aan, alsof ze elkaar al honderden jaren overeind hielden. Amsterdam voelde als een wereldstad in het klein. In de Jordaan vond ik nog de authentieke gezelligheid in bruine cafés met Perzische tapijtjes, terwijl aan de overkant van het IJ, na een tochtje met de iconische gratis pont, de rauwe creativiteit van oude scheepswerven spatte. Het was fascinerend om te zien hoe werkelijk iedereen daar zichzelf kon zijn. Maar de hectiek en de enorme mensenmassa’s deden me stiekem al snel weer verlangen naar de geborgenheid van het Zuiden.

Op de weg terug naar Limburg maakte ik nog twee stops in Brabant en Gelderland. Eerst Apeldoorn, een stad die me direct omarmde met haar koninklijke rust. Midden op de Veluwe gelegen, voelde deze stad als een grote, groene oase. Ik bezocht het prachtige historische paleis met zijn symmetrische baroktuinen, waar vroeger de koningen de drukte ontvluchtten. In Apeldoorn loop je vanuit de moderne winkelstraten zo de pure wildernis in, waar edelherten briesen en de bossen oeroud zijn. Het had een aristocratische, serene sfeer die me erg aansprak, een perfecte balans tussen cultuur en de helende kracht van de natuur.

En toen, vlak over de grens van ons eigen Limburg, kwam ik in Den Bosch en Eindhoven—twee steden die hemelsbreed vlak bij elkaar liggen, maar niet méér van elkaar hadden kunnen verschillen. Den Bosch voelde als een warm bad van herkenning. De monumentale gotische kathedraal, de kronkelende middeleeuwse straatjes van de Uilenburg, en natuurlijk die reusachtige, ambachtelijke soes gevuld met slagroom en chocolade die iedereen op de bankjes probeerde op te eten. De Brabantse gastvrijheid en de diepe eetcultuur kwamen heel dicht bij ons eigen Maastrichtse gevoel. Eindhoven daarentegen keek helemaal niet achterom naar het verleden. Dat was de Lichtstad, de stad van de gangers en de makers. Oude Philips-fabrieken van rode baksteen waren daar getransformeerd tot hippe lofts en rauwe creatieve broedplaatsen. Eindhoven bruiste van een futuristische, ontembare energie die liet zien hoe je met design en technologie de toekomst bouwt.

Nu, terugkijkend vanaf de Sint Servaasbrug terwijl de zon langzaam over de daken van Maastricht begon te schijnen, liet ik al die indrukken bezinken.

Ik zag de fietser uit Groningen, de weidsheid van de Waddeneilanden, de statige diplomaten uit Den Haag, de vrijheid van de Amsterdamse grachten, de koninklijke bossen van Apeldoorn, de innovatie van Eindhoven en de zoete gezelligheid van Den Bosch. Al die steden hebben hun eigen, onweerstaanbare magie.

Maar terwijl de klokken van de Sint Janstoren over het Vrijthof luidden en de eerste terrassen buiten de stoelen begonnen neer te zetten, wist ik het zeker. Er is maar één plek waar de historie zo elegant samensmelt met het goede leven. Waar de cultuur diep geworteld is, maar de blik altijd op Europa is gericht.

Ik trok mijn jas wat strakker aan, liep de brug af en stapte mijn vertrouwde stad binnen. Thuis. Maastricht had me weer heroverd.

Mijn vakantie is nog maar net begonnen, mag ik jouw verhaal lezen?

Carpe diem

Jean van Gasteren